Co na kleszcze dla psa? Tabletki, krople, obroża co wybrać?

Ochrona psa przed kleszczami to dziś nie tylko kwestia komfortu, ale przede wszystkim zdrowia i życia Twojego pupila. Zmiany klimatyczne sprawiły, że te pasożyty są aktywne przez cały rok, niosąc ze sobą ryzyko groźnych chorób. Ten artykuł to kompleksowy przewodnik, który pomoże Ci zrozumieć dostępne metody i wybrać najlepszą ochronę dla Twojego czworonożnego przyjaciela.

Całoroczne zagrożenie: Dlaczego kleszcze atakują przez 12 miesięcy w roku?

Jeszcze kilkanaście lat temu o kleszczach myśleliśmy głównie w kontekście wiosny i lata. Dziś, jako właściciel psa, muszę podkreślić, że to podejście jest już dawno nieaktualne. Zmiany klimatyczne, a zwłaszcza coraz łagodniejsze zimy w Polsce, sprawiły, że kleszcze stały się zagrożeniem całorocznym. Temperatury powyżej 5-7 stopni Celsjusza wystarczą, by te pajęczaki obudziły się z letargu i zaczęły aktywnie poszukiwać żywicieli. To oznacza, że Twój pies jest narażony na ugryzienie kleszcza praktycznie przez cały rok, nawet w styczniu czy lutym. Dlatego też tak kluczowa stała się konsekwentna, całoroczna profilaktyka. Nie możemy już pozwolić sobie na sezonowe myślenie o ochronie.

Cichy zabójca na czterech łapach: Najgroźniejsze choroby odkleszczowe w Polsce

Kleszcze to nie tylko nieprzyjemność, ale przede wszystkim wektory groźnych chorób, które mogą poważnie zagrozić zdrowiu, a nawet życiu Twojego psa. W Polsce mamy do czynienia z kilkoma szczególnie niebezpiecznymi patogenami przenoszonymi przez te pasożyty. Jako Adrian Pawlak, zawsze powtarzam moim klientom: profilaktyka jest najlepszą ochroną, bo leczenie chorób odkleszczowych bywa długotrwałe, kosztowne i nie zawsze kończy się pełnym sukcesem.

• Babeszjoza: To jedna z najgroźniejszych chorób, wywoływana przez pierwotniaki Babesia canis, które atakują czerwone krwinki psa. Objawy to wysoka gorączka, apatia, brak apetytu, bladość błon śluzowych, a często także ciemny, brunatny mocz. Nieleczona prowadzi do anemii, niewydolności nerek i śmierci. Wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej.
• Borelioza: Wywoływana przez bakterie Borrelia burgdorferi. U psów objawy są często niespecyficzne i mogą pojawić się nawet po kilku tygodniach od ugryzienia. Najczęściej obserwuje się kulawizny nawracające, gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, apatię. Może prowadzić do zapalenia stawów, a w rzadkich przypadkach do problemów z sercem czy nerkami.
• Anaplazmoza: Choroba bakteryjna, której objawy są podobne do boreliozy gorączka, apatia, kulawizny, powiększone węzły chłonne. Może również powodować niedokrwistość i problemy z krzepnięciem krwi.
• Erlichioza: Kolejna choroba bakteryjna, która atakuje białe krwinki i płytki krwi. Objawy są zróżnicowane i mogą obejmować gorączkę, utratę wagi, krwawienia z nosa, obrzęki, a nawet objawy neurologiczne. Przebieg może być ostry lub przewlekły.

Znając te zagrożenia, łatwiej zrozumieć, dlaczego tak ważne jest, aby nie bagatelizować tematu ochrony przed kleszczami.

Skuteczne metody ochrony: Co naprawdę działa na kleszcze u psa?

Rynek oferuje szeroką gamę produktów chroniących psy przed kleszczami. Moje doświadczenie pokazuje, że kluczem do sukcesu jest zrozumienie, jak działają poszczególne metody i dopasowanie ich do indywidualnych potrzeb psa. Nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania, które sprawdzi się u każdego pupila.

Tabletki do żucia: Wygodna ochrona od wewnątrz jak działają i kiedy warto je wybrać?

Tabletki doustne to obecnie jedna z najpopularniejszych i, moim zdaniem, najwygodniejszych form ochrony przed kleszczami. Ich działanie opiera się na substancjach czynnych, takich jak afoksolaner, fluralaner, sarolaner czy lotilaner, które po podaniu doustnym są wchłaniane do krwiobiegu psa. Kiedy kleszcz ugryzie psa i zacznie pobierać krew, wraz z nią przyjmuje substancję czynną, która go paraliżuje i zabija.

Czas działania tabletek jest zróżnicowany od 4 tygodni do nawet 12 tygodni, w zależności od wybranego preparatu. To rozwiązanie jest szczególnie cenione przez właścicieli, którzy cenią sobie prostotę i długotrwały efekt bez konieczności pamiętania o comiesięcznej aplikacji zewnętrznej.

• Zalety: Niewątpliwą zaletą jest wygoda podania (pies zazwyczaj traktuje tabletkę jak smakołyk) oraz odporność na czynniki zewnętrzne. Nie musisz martwić się o to, że kąpiel, deszcz czy pływanie osłabią skuteczność preparatu. Jest to idealne rozwiązanie dla psów, które często się kąpią, pływają lub mają bliski kontakt z dziećmi (brak substancji na sierści).
• Wada: Główną wadą, o której zawsze informuję, jest fakt, że kleszcz musi ugryźć psa, aby preparat zadziałał. Oznacza to, że nie ma działania repelentnego (odstraszającego), a kleszcz, zanim umrze, może zdążyć przekazać patogeny. Niemniej jednak, nowoczesne tabletki działają bardzo szybko, minimalizując to ryzyko.

Krople spot-on: Sprawdzony klasyk w aplikacji na skórę dla jakich psów są najlepsze?

Krople spot-on to klasyczna metoda ochrony, znana i stosowana od lat. Aplikuje się je bezpośrednio na skórę psa, zazwyczaj w kilku punktach wzdłuż kręgosłupa, od karku do nasady ogona, tak aby pies nie mógł ich zlizywać. Substancje czynne, takie jak fipronil, permetryna czy imidaklopryd, rozprowadzają się po skórze i sierści psa, tworząc warstwę ochronną. Działają zazwyczaj przez około 4 tygodnie.

Krople są dobrym wyborem dla psów, które nie tolerują obroży, lub dla szczeniąt, dla których obroże mogą być zbyt ciężkie. Ważne jest, aby aplikować je na suchą skórę i unikać kąpieli psa na kilka dni przed i po aplikacji, aby zapewnić maksymalną skuteczność.

Wskazuję je jako odpowiednie dla psów, które nie mają zbyt częstego kontaktu z wodą i nie są nadmiernie wrażliwe na aplikację zewnętrzną. Ich skuteczność może być osłabiona przez częste kąpiele lub intensywne wystawienie na deszcz, co jest ich główną wadą.

Obroże biobójcze: Długotrwały spokój bez comiesięcznej aplikacji

Obroże przeciwkleszczowe to rozwiązanie dla tych, którzy szukają długotrwałej ochrony. W zależności od producenta, obroża może chronić psa przed kleszczami nawet przez 6-8 miesięcy. Działanie obroży polega na stopniowym uwalnianiu substancji czynnych (np. imidakloprydu, flumetryny, deltametryny), które rozprzestrzeniają się po skórze i sierści psa. Wiele nowoczesnych obroży, takich jak Foresto, ma nie tylko działanie bójcze (zabijające kleszcze), ale również repelentne, czyli odstraszające, co jest ich ogromną zaletą kleszcz nie musi ugryźć psa, by preparat zadziałał.

Warto zwrócić uwagę na potencjalne ograniczenia: obroże mogą być mniej skuteczne u psów z bardzo gęstą sierścią, która utrudnia rozprowadzanie substancji. Niektóre psy mogą również źle reagować na noszenie obroży, a szczenięta wymagają specjalnych, lżejszych wersji. Jednak dla wielu właścicieli długi okres działania i efekt odstraszający to kluczowe zalety.

Spraye i szampony: Czy doraźne wsparcie ma sens jako główna linia obrony?

Spraye i szampony przeciwkleszczowe to metody, które osobiście traktuję jako wspomagające i doraźne, a nie jako główną linię obrony. Ich działanie jest zazwyczaj krótkotrwałe i nie zapewnia kompleksowej, długotrwałej ochrony, jak tabletki, krople czy obroże.

Spraye mogą być przydatne jako dodatkowe zabezpieczenie przed wyjściem na tereny o wysokim ryzyku (np. gęste zarośla, łąki). Aplikuje się je bezpośrednio na sierść psa tuż przed spacerem. Szampony z kolei, często zawierające olejki eteryczne, mogą pomóc w usunięciu kleszczy już obecnych na sierści lub działać odstraszająco na krótki czas po kąpieli. Pamiętajmy jednak, że ich efektywność szybko zanika. Nie polecam ich jako jedynej formy profilaktyki, ale mogą być dobrym uzupełnieniem, zwłaszcza w okresach wzmożonej aktywności kleszczy.

Wybór idealnego preparatu: Kluczowe kryteria dla Twojego psa

Wybór odpowiedniego preparatu to nie lada wyzwanie, ale jako Adrian Pawlak zawsze powtarzam: najlepsza ochrona to ta, która jest dopasowana do Twojego psa. Nie ma jednego "najlepszego" preparatu dla wszystkich. Musimy wziąć pod uwagę szereg czynników, aby zapewnić pupilowi maksymalne bezpieczeństwo i komfort.

Wiek i waga psa: Dlaczego preparat dla dorosłego owczarka nie nadaje się dla szczeniaka rasy york?

To absolutnie podstawowa zasada! Preparaty przeciwkleszczowe są precyzyjnie dawkowane i testowane pod kątem konkretnych przedziałów wagowych. Podanie zbyt dużej dawki małemu psu lub szczeniakowi może być dla niego toksyczne, a zbyt małej dorosłemu, dużemu psu nieskuteczne. Producenci jasno określają minimalny wiek i wagę, od której można stosować dany produkt. Na przykład, większość tabletek i kropli jest dostępna w różnych dawkach, przeznaczonych dla psów o wadze do 4 kg, 4-10 kg, 10-20 kg itd. Dla szczeniąt istnieją specjalne, bezpieczne preparaty, które można stosować już od 7-8 tygodnia życia. Nigdy nie eksperymentuj z dawkami ani nie stosuj preparatów przeznaczonych dla innych zwierząt (np. kotów) lub dla psów o innej wadze. Zawsze czytaj ulotkę i konsultuj się z weterynarzem!

Styl życia ma znaczenie: Inna ochrona dla psa kanapowego, inna dla leśnego odkrywcy i miłośnika kąpieli.

To, jak Twój pies spędza czas, ma ogromny wpływ na wybór formy ochrony. Zastanów się:

• Pies leśny, często pływający: Jeśli Twój pies to prawdziwy odkrywca, który uwielbia długie spacery po lesie, łąkach i nie stroni od kąpieli w jeziorze czy rzece, potrzebujesz preparatu, który będzie wodoodporny i odporny na ścieranie. W tym przypadku idealnie sprawdzą się tabletki doustne, których skuteczność nie jest zależna od kontaktu z wodą. Alternatywą może być wodoodporna obroża, która również zachowuje swoje właściwości po zamoczeniu. Krople spot-on mogą być mniej efektywne, jeśli pies często się kąpie, gdyż woda i szampon mogą zmywać substancje czynne ze skóry.
• Pies kanapowy, wychodzący głównie na krótkie spacery w mieście: Dla psa, który większość czasu spędza w domu i wychodzi jedynie na krótkie spacery po miejskich parkach, ryzyko złapania kleszcza jest statystycznie niższe (choć nadal istnieje!). W takim przypadku możesz rozważyć szerszą gamę produktów, w tym krople spot-on, które będą wystarczające. Ważne jest, abyś realnie ocenił aktywność swojego psa i nie bagatelizował nawet miejskich zagrożeń.

Pamiętaj, że nawet pies kanapowy może złapać kleszcza na osiedlowym skwerku, więc ochrona jest zawsze konieczna.

Stan zdrowia i kondycja sierści: Kiedy wybór preparatu trzeba bezwzględnie skonsultować z weterynarzem?

Stan zdrowia Twojego psa to kolejny, niezwykle ważny czynnik. Zawsze bezwzględnie skonsultuj się z weterynarzem, jeśli Twój pies:

• Cierpi na choroby przewlekłe (np. choroby nerek, wątroby, serca, padaczkę).
• Ma alergie lub wrażliwą skórę (niektóre preparaty zewnętrzne mogą wywoływać podrażnienia).
• Jest w ciąży lub karmi szczenięta.
• Przyjmuje inne leki (możliwe interakcje).

Weterynarz pomoże wybrać preparat, który będzie bezpieczny dla jego organizmu i nie wpłynie negatywnie na jego stan zdrowia. Dodatkowo, kondycja i rodzaj sierści również mają znaczenie. Psy z bardzo gęstą, długą sierścią mogą mieć problem z równomiernym rozprowadzeniem substancji z obroży lub kropli spot-on. W takich przypadkach tabletki doustne mogą okazać się skuteczniejszym rozwiązaniem, ponieważ działają systemowo, niezależnie od okrywy włosowej.

Tabletki, krople czy obroża? Porównanie popularnych rozwiązań

Podsumowując, każdy z popularnych preparatów ma swoje mocne i słabe strony. Jako Adrian Pawlak, zawsze staram się przedstawić pełny obraz, abyś mógł podjąć świadomą decyzję. Przyjrzyjmy się kluczowym aspektom porównawczym.

Skuteczność i szybkość działania: Która metoda najszybciej zabija kleszcza po wbiciu?

Różnice w skuteczności i szybkości działania są znaczące i często decydują o wyborze.

Tabletki są zazwyczaj bardzo szybkie w działaniu kleszcz, który ugryzie psa, zaczyna umierać w ciągu kilku godzin. Ich skuteczność jest bardzo wysoka, ale pamiętaj, że kleszcz musi najpierw ugryźć. Krople spot-on zaczynają działać po wchłonięciu przez skórę, co zazwyczaj zajmuje od 24 do 48 godzin. Ich skuteczność również jest wysoka, ale może być obniżona przez czynniki zewnętrzne. Obroże działają stopniowo, uwalniając substancje czynne. Wiele z nich ma działanie repelentne, co oznacza, że kleszcze są odstraszane i nie wbijają się w skórę. Jeśli jednak kleszcz się wbije, substancje z obroży również go zabiją, choć czas działania może być nieco dłuższy niż w przypadku tabletek.

Metoda	Szybkość działania	Mechanizm
Tabletki	Szybkie działanie po ugryzieniu kleszcza (zazwyczaj w ciągu kilku godzin)	Działanie systemowe (substancja w krwiobiegu)
Krople spot-on	Działanie po wchłonięciu przez skórę, zazwyczaj w ciągu 24-48h	Działanie powierzchniowe (rozprowadzane po skórze i sierści)
Obroże	Stopniowe uwalnianie substancji, działanie bójcze i często repelentne (odstraszające)	Działanie powierzchniowe i/lub repelentne

Bezpieczeństwo i potencjalne skutki uboczne: Co musisz wiedzieć przed podaniem psu chemicznej ochrony?

Każdy preparat chemiczny, nawet ten najbezpieczniejszy, niesie ze sobą potencjalne ryzyko skutków ubocznych. Zawsze czytaj ulotkę dołączoną do preparatu i zwracaj uwagę na przeciwwskazania oraz zalecenia producenta. Najczęściej spotykane skutki uboczne są łagodne i przemijające. W przypadku tabletek mogą to być przejściowe problemy żołądkowo-jelitowe (wymioty, biegunka). Krople spot-on mogą czasem powodować miejscowe podrażnienia skóry, zaczerwienienie lub świąd w miejscu aplikacji. Obroże również mogą wywoływać podrażnienia skóry pod obrożą lub, w rzadkich przypadkach, reakcje alergiczne. Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy po podaniu preparatu, natychmiast skontaktuj się z weterynarzem. Pamiętaj, że konsultacja z lekarzem weterynarii jest kluczowa, zwłaszcza jeśli Twój pies ma alergie, choroby przewlekłe lub jest w ciąży.

Wygoda stosowania i koszty: Co się bardziej opłaca w perspektywie całego roku?

Wygoda stosowania i koszty to często decydujące czynniki dla właścicieli. Tabletki i krople wymagają comiesięcznej lub co kwartalnej aplikacji, co dla niektórych może być uciążliwe. Obroże, z racji długiego okresu działania, są pod tym względem bardzo wygodne. Jeśli chodzi o koszty, to jest to zmienna kwestia, zależna od marki, wagi psa i miejsca zakupu. Moje obserwacje wskazują, że początkowy koszt obroży może być wyższy, ale w perspektywie całego roku często okazują się one najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem.

Metoda	Częstotliwość aplikacji	Orientacyjny koszt roczny (szacunkowo)
Tabletki	Co 1-3 miesiące	Średni/Wysoki
Krople spot-on	Co miesiąc	Średni
Obroże	Co 6-8 miesięcy	Niski/Średni (jednorazowo wyższy)

Naturalne sposoby na kleszcze: Czy to skuteczna i bezpieczna alternatywa?

Wielu właścicieli psów poszukuje naturalnych, mniej chemicznych metod ochrony przed kleszczami. Rozumiem to doskonale, ale jako ekspert muszę być szczery: skuteczność metod naturalnych jest znacznie niższa niż preparatów weterynaryjnych i w większości przypadków powinny być traktowane jedynie jako wsparcie, a nie główna linia obrony, zwłaszcza w regionach o wysokiej aktywności kleszczy.

Co mówią fakty? Analiza skuteczności popularnych metod naturalnych.

Przyjrzyjmy się kilku popularnym "naturalnym" rozwiązaniom:

• Olejki eteryczne (lawendowy, z drzewa herbacianego, geraniowy): Niektóre olejki mają właściwości odstraszające owady, w tym kleszcze. Lawendowy i geraniowy olejek są często składnikiem naturalnych sprayów. Olejek z drzewa herbacianego jest również popularny, ale należy być z nim bardzo ostrożnym, o czym za chwilę. Ich działanie jest krótkotrwałe i wymaga częstej aplikacji.
• Czystek: Czystek (Cistus incanus) jest ziołem, które zyskuje popularność jako suplement diety mający zmieniać zapach ciała psa, czyniąc go mniej atrakcyjnym dla kleszczy. Jest podawany doustnie, często w formie sproszkowanej. Opinie na temat jego skuteczności są podzielone, a badania naukowe potwierdzające jego działanie są ograniczone. Zazwyczaj efekty, jeśli w ogóle się pojawią, są widoczne po kilku tygodniach regularnego stosowania.
• Ocet jabłkowy: Rozcieńczony ocet jabłkowy, stosowany zewnętrznie na sierść lub dodawany do wody pitnej, to kolejna popularna metoda. Ma zmieniać pH skóry i zapach psa. Podobnie jak w przypadku czystka, brakuje solidnych dowodów naukowych na jego skuteczność w odstraszaniu kleszczy.

Pamiętaj, że nawet jeśli te metody w pewnym stopniu odstraszają kleszcze, nie zapewniają one takiej ochrony, jak preparaty weterynaryjne, które są testowane i mają udowodnione działanie bójcze.

Potencjalne ryzyko: Kiedy naturalne metody mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc Twojemu psu?

To jest punkt, na który zawsze zwracam szczególną uwagę. Nie wszystkie "naturalne" jest bezpieczne! Wiele olejków eterycznych, które są bezpieczne dla ludzi, może być toksycznych dla psów, zwłaszcza jeśli zostaną zlizane lub wchłonięte przez skórę w zbyt dużym stężeniu. Przykładem jest wspomniany olejek z drzewa herbacianego, który w nierozcieńczonej formie może wywołać u psów objawy zatrucia, takie jak osowiałość, drgawki, zaburzenia koordynacji. Podobnie, niektóre olejki cytrusowe czy cynamonowy mogą być drażniące.

Zawsze, ale to zawsze, konsultuj zastosowanie jakichkolwiek naturalnych metod z weterynarzem. Upewnij się, że dany olejek jest bezpieczny dla psów, prawidłowo go rozcieńczaj i obserwuj reakcję swojego pupila. Stosowanie naturalnych metod bez odpowiedniej wiedzy może przynieść więcej szkody niż pożytku, a w przypadku chorób odkleszczowych, brak skutecznej ochrony może mieć tragiczne konsekwencje.

Znalazłeś kleszcza u psa? Instrukcja postępowania krok po kroku

Mimo stosowania najlepszej profilaktyki, zawsze istnieje niewielkie ryzyko, że kleszcz wbije się w skórę Twojego psa. W takiej sytuacji kluczowe jest szybkie i prawidłowe usunięcie pasożyta. Im krócej kleszcz żeruje, tym mniejsze ryzyko transmisji chorób. Nie panikuj to prosta procedura, którą każdy właściciel psa powinien opanować.

Jak bezpiecznie i skutecznie usunąć kleszcza? Narzędzia i technika, którą musisz znać.

Oto moja instrukcja krok po kroku, jak usunąć kleszcza:

1. Przygotuj narzędzia: Będziesz potrzebować specjalnych kleszczyków, lassa lub haczyka do usuwania kleszczy (dostępne w aptekach i sklepach zoologicznych są znacznie lepsze niż zwykła pęseta!), jednorazowych rękawiczek oraz środka dezynfekującego (np. Octenisept, spirytus salicylowy).
2. Zlokalizuj kleszcza i przygotuj psa: Delikatnie rozchyl sierść psa, aby dokładnie widzieć kleszcza. Postaraj się, aby pies był spokojny. Jeśli masz pomocnika, poproś go o przytrzymanie psa.
3. Chwyć kleszcza: Za pomocą narzędzia chwyć kleszcza jak najbliżej skóry psa, starając się objąć jego głowę, a nie tylko wypełniony krwią odwłok. To bardzo ważne, aby nie ściskać odwłoka, ponieważ może to spowodować wstrzyknięcie patogenów do organizmu psa.
4. Wyciągnij kleszcza: Wyciągnij kleszcza zdecydowanym, równomiernym ruchem do góry, bez wykręcania i szarpania. Niektóre narzędzia (np. haczyki) wymagają lekkiego wykręcenia, ale zawsze postępuj zgodnie z instrukcją producenta Twojego narzędzia. Celem jest usunięcie kleszcza w całości, wraz z aparatem gębowym.
5. Sprawdź miejsce ugryzienia: Upewnij się, że kleszcz został usunięty w całości. Jeśli w skórze pozostała czarna kropka (głowa kleszcza), nie panikuj. Zazwyczaj organizm psa sam ją wydali. Jeśli jednak masz wątpliwości lub miejsce jest bardzo zaczerwienione, skonsultuj się z weterynarzem.
6. Zdezynfekuj miejsce ugryzienia: Spryskaj lub przetrzyj miejsce ugryzienia środkiem dezynfekującym.
7. Utylizuj kleszcza: Nie zgniataj kleszcza palcami! Możesz go spłukać w toalecie, wrzucić do pojemnika z alkoholem lub zakleić taśmą i wyrzucić do kosza na śmieci.

Przeczytaj również: Co na ból dla psa? Bezpieczne leczenie i czego nigdy nie podawać

Kiedy po usunięciu kleszcza należy pilnie jechać do weterynarza? Objawy, które powinny zapalić czerwoną lampkę.

Po usunięciu kleszcza, obserwuj swojego psa przez kilka tygodni. Objawy chorób odkleszczowych mogą pojawić się nawet po długim czasie. Jeśli zauważysz którykolwiek z poniższych objawów, niezwłocznie skontaktuj się z weterynarzem:

• Apatia, osowiałość, brak energii. Pies jest wyraźnie mniej aktywny, niż zwykle.
• Gorączka. Możesz to sprawdzić, dotykając nosa (powinien być wilgotny i chłodny, choć to nie jest pewny wskaźnik) lub mierząc temperaturę doodbytniczo (normalna temperatura u psa to 37,5-39°C).
• Brak apetytu lub wymioty. Pies odmawia jedzenia lub ma problemy z trawieniem.
• Zaczerwienienie, obrzęk lub bolesność w miejscu ugryzienia, które utrzymują się lub nasilają. Normalne jest niewielkie zaczerwienienie, ale jeśli jest ono duże, ciepłe i bolesne, to znak alarmowy.
• Kulawizna lub inne problemy z poruszaniem się. Pies utyka, ma sztywny chód, nie chce obciążać łapy.
• Zmiana koloru moczu (ciemny, brunatny). To bardzo niepokojący objaw, często wskazujący na babeszjozę.
• Bladość błon śluzowych. Sprawdź dziąsła powinny być różowe. Bladość może świadczyć o anemii.

Pamiętaj, że szybka reakcja na te objawy może uratować życie Twojego pupila. Nie zwlekaj z wizytą u weterynarza!